ტფილისის ისტორიიდან

ტფილისის ისტორიიდან

XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან თბილისის (1936 წლამდე ტფილისი) ტერიტორია საგრძნობლად გაიზარდა. დაგეგმარდა მისი ცენტრალური უბნები, იმატა ევროპული ტიპის შენობების რაოდენობამ. სწრაფად განვითარდა ქალაქის სამეურნეო და კულტურული ცხოვრება. სამრეწველო კაპიტალი თანდათან დევნიდა ადგილობრივ შინამრეწველურ წარმოებას. 1841 წლიდან ის ჯერ საქართველო-იმერეთის გუბერნიის ხოლო 1846 წლიდან თბილისის გუბერნიის ადმინისტრაციული ცენტრია. ბატონყმობის გაუქმებამ (1866), თბილისი-ფოთის (1872), თბილისი-ბათუმისა და თბილისი-ბაქოს (1883) რკინიგზის გაყვანამ ახალი ბიძგი მისცა ქალაქის ეკონომიკურ აღმავლობას. გაიზარდა ფაბრიკა-ქარხნებისა და სავაჭრო-სახელოსნოების რიცხვი, საგრძობლად იმატა მუშათა რაოდენობამ, რაც საერთო ჯამში ქალაქის მოსახლეობის სწრაფ ზრდას უწყობდა ხელს და თბილისის იერსახეც შესაბამისად იცვლებოდა…

527810_403951189616122_100000037326681_1588788_152353113_n

ხედი მამადავითის მთაზე

გოლოვინის გამზირი (დღევანდელი რუსთაველი). მარჯვენა მხარეს – კალოუბნის წმ. გიორგის ეკლესია და გაუბვახტის შენობა (დღეს მათ ადგილას კინო “რუსთაველი” და საცხოვრებელი სახლია). მარცხენა მხარეს – მეფისნაცვლის სასახლე (დღევანდელი მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლე) და მის უკან (ხარაჩოებში) წმ. ალექსანდრე ნეველის სახელობის მშენებარე ტაძარი (მის ადგილას დღეს პარლამენტის შენობა დგას).

16265584_1615073018507840_1500788648737542784_n

გოლოვინის (დღევანდელი რუსთაველის) გამზირი

 

6157422013_41917f38c7_o

გოლოვინის (დღევანდელი რუსთაველის) გამზირი

თბილისის თვითმმართველობის შენობა (დღევანდელი საკრებულო “თავისუფლების მოედანზე”). ფოტო გადაღებულია მანამდე, ვიდრე შტერნი მავრიტანულ სტილში გადააწყობდა შენობის ფასადს.

16265213_1621048494576959_6758173460606917780_n

თბილისის თვითმმართველობის შენობა (დღევანდელი საკრებულო)

 

975348157

თბილისის თვითმმართველობის შენობა (დღევანდელი საკრებულო)

 

ელბაქიძის დაღმართი

ვერის ბაღი – ადრე ამ ტერიტორიაზე გაშენებული ბაღები ლურჯი მონასტრიდან მდინარე ვერეს მტკვართან შესართავამდე ვრცელდებოდა. შემდეგ ბაღების ნაწილი სასაფლაოს დაეთმო. 1898 წელს, როდესაც ქალაქურმა განაშენიანებამ ვერისუბნის დიდი ნაწილი მოიცვა, საქართველოს ეგზარქოსის თანხმობით ქალაქის მთავრობამ სასაფლაო გააუქმა და ბაღის მოწყობა დაიწყო. ვერეს ყოფილი სასაფლაოს ტერიტორიაზე შემორჩენილია დანიელ ჭონქაძისა და მისი მეუღლის, აგრეთვე ლავრენტი არდაზიანისა და სხვათა საფლავები.

საბჭოთა პერიოდში ბაღს სერგეი კიროვის სახელი მიენიჭა და 1933 წ. დაიწყო მისი კეთილმოწყობა აგრონომ-დეკორატორ ა. მაჭავარიანის პროექტით. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ ბაღს ტრადიციული დასახელება დაუბრუნდა.

16266180_1621457601202715_9136011306159095086_n

დღევანდელი ვერის ბაღი

 

ვერის ხიდი

გოლოვინის (რუსთაველის) გამზირი და წმ. ალექსანდრე ნეველის სახელობის ტაძარი (XX საუკუნის 30-იან წლებში ააფეთქეს ბოლშევიკებმა და დღეს იქ პარლამენტის შენობა დგას). წმ. ღირსი მამა გაბრიელ აღმსარებელ-სალოსი (ურგებაძე) ამბობდა ამ ტაძართან დაკავშირებით: “ფუნიკულიორზე რესტორანი რომ არის, მაგ შენობას ურევია იმ ეკლესიის ქვები, რომლებიც პარლამენტის შენობის ადგილას იდგა. სანამ ის ქვები თავის ადგილს არ დაუბრუნდება, არასდროს დაწყნარდება იქაურობა, სულ არეულობა იქნება. ის ქვები თავის ადგილს დაუბრუნდება.”

16113025_1601754076506401_2639149543965058342_o

წმ. ალექსანდრე ნეველის სახელობის ტაძარი

იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის სტუმრობა “დიდების ტაძარში” (მაშინდელი სამხედრო მუზეუმი/ახლანდელი ეროვნული გალერეა), 1914 წლის 28 ნოემბერი.

16114034_1602304956451313_2203552443585022566_n

იმპერატორი ნიკოლოზ II

 

543319_402565463088028_100000037326681_1585033_802749053_n

გოლოვინის (დღევანდელი რუსთაველის) გამზირი

 

336415_571290569552762_621147306_o

გოლოვინის (დღევანდელი რუსთაველის) გამზირი

 

სასტუმრო ”რასსია” და გოლოვინის გამზირი

სასტუმრო ”რასსია” და გოლოვინის გამზირი

დღევანდელი მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლის შენობა (დღევანდელი რუსთაველის გამზირზე) აიგო 1802 წელს როგორც მთავარმართებლის სახლი. 1807 წელს ახალი ნაგებობებით შეცვალეს. ოციან წლებში კი ამავე ადგილზე ახალი სასახლე აიგო აკადემიკოს ა. სემიონოვის პროექტით. 1865-1868 წლებში ჩატარდა სასახლის რეკონსტრუქცია არქიტექტორ ო. სიმონსონის პროექტით. 1917-1921 წლებში სასახლეში (მეფისნაცვლის ყოფილ რეზიდენციაში) საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ დაიდო ბინა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1921 წლიდან, ამ შენობაში მოთავსდა საქართველოს სსრ ცაკი და ეწოდა საბჭოთა საქართველოს მთავრობის სასახლე. 1937 საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გადაწყვეტილებით სასახლეში უნდა მოწყობილიყო თბილისის პიონერთა და ოქტომბრელთა სასახლე (რეკონსტრუქცია ჩატარდა არქიტექტორ არჩილ ქურდიანის ხელმძღვანელობით). 1941 წლის 2 მაისს გაიხსნა როგორც პიონერთა და მოსწავლეთა რესპუბლიკური სასახლე, რომელსაც 1959 წელს მიენიჭა ბორის ძნელაძის სახელი.

75829_597290723619413_693725034_n

მეფისნაცვლის სასახლე რეკონსტრუქციამდე

“Не уезжай, ты мой голубчик” – ეს იყო ძველი თბილისის ერთ-ერთი ცნობილი დუქანი, რომელიც მდებარეობდა დღევანდელი “გმირთა მოედნის” ტერიტორიაზე.

181544_201544786527344_313391_n

დუქანი “Не уезжай, ты мой голубчик”

 

16388041_1617872531561222_5604025578339781190_n

ბარნოვი

 

სიონი

კალოუბნის წმ. გიორგის სახელობის  ტაძარი – მდებარეობდა დღევანდელი რუსთაველის გამზირის და ფურცელაძის ქუჩის კუთხეში, მაშინდელი ჰაუპვახტის (კომისარიატის) შენობის უკან.

კალოუბნის ტაძრის ფოტო. 1913 წელი

კალოუბნის წმ. გიორგის სახელობის ტაძარი

ზემელი, წმ. თეოდოსი ჩერნიგოველის სახელობის ტაძარი (დღევანდელი გრიბოედოვის და სარაჯიშვილის ქუჩების კუთხეში). სამწუხაროდ დღეს ეს ეკლესია გაუქმებულია და მის ერთ ნაწილში ღამის კლუბი, ხოლო მეორეში კი კომერციული ობიექტი ფუნქციონირებს.

168994_201544249860731_1610384_n

წმ. თეოდოსი ჩერნიგოველის სახელობის ტაძარი

 

16174458_1619174348097707_4550154643345296340_n

ზემელი (მეცნიერებათა აკადემიის შენობის აშენებამდე)

 

16265682_1612981742050301_5443220785936208333_n

ზემელი. მეცნიერებათა აკადემიის მშენებარე შენობა (XX ს.)

 

პუშკინის ძეგლის გახსნა (დღევანდელი “თავისუფლების მოედანი”)

ამჟამინდელი ბარათაშვილის ხიდის ხაზზე ადრე სხვა ხიდი არსებობდა, რომლის პროექტი ჯერ კიდევ 1882 წელს დაამუშავა ინჟინერმა უმანსკიმ (ვერის ხიდის ავტორმა). ამის შემდეგ რამდენიმე საპროექტო წინადადება იყო წამოყენებული. ბოლოს შეჩერდნენ ე. პატონის პროექტზე. ერთმალიანი ლითონის ხიდი 1911 წელს ხუთ თვეში ააგეს. მისი მშენებლობისას ააფეთქეს მე–17 საუკუნის არაგვის ხიდის ჯერ კიდევ შემორჩენილი ბურჯები. ახალი ხიდის მალი შეკიდული იყო ურთიერთდაკავშირებულ ლითონის ფერმებზე. ხიდის ფენილი მოწყობილი იყო ხის (ევკალიპტის) ძელებით. ხიდს “უხრანის” სახელწოდება გამოყვა (ამ ადგილზე არსებულ მუხრანბატონის სახლის და უბნის გამო). იგი მოშალეს 1965 წელს ახალი ხიდის აშენების შემდეგ, რომელსაც ბარათაშვილის სახელი ეწოდა.

537864_399908466687061_100000037326681_1575791_1289737546_n

მუხრანის ხიდი

 

მუხრანის ხიდის გახსნა

 

პესკების ქუჩა და ციციანოვის აღმართის დასაწყისი

პესკების ქუჩა და ციციანოვის აღმართის დასაწყისი (დღევანდელი ავლაბრის აღმართი)

 

კახეთის ქუჩა (დღევანდელი ქეთევან წამებულის გამზირი)

 

მოდელების სახლის მშენებლობა ვორონცოვზე.

“მოდელების სახლის” მშენებლობა ვორონცოვზე.

 

419844_395604153784159_100000037326681_1563212_445124696_n

“პესკები” და დარეჯანის სასახლე

 

თათრის მოედანი

 

“ნახალოვკა”

 

წისქვილი მტკვარზე

 

536639_399924416685466_100000037326681_1575934_1929237260_n

 

533474_402564389754802_100000037326681_1585022_1592600835_n

527207_404657176212190_100000037326681_1590564_439138194_n

 

538792_404657652878809_100000037326681_1590565_887955091_n

 

ფოტოები შეგროვებულია ინტერნეტ სივრციდან zneoba.ge-ს რედაქციის მიერ

გაგვიზიარეთ:
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial